Connect with us

Serbest Bölge

Otoriteye karşı durmak

Otoriteye karşı durmak

Otoriteye karşı durmak. Çoğu insan, otoriteyi temsil eden kişilerin kendilerinden istediği davranışı sergiler. Bu davranışı benimsemese bile… Bunun nedeninin beyinle ilgili olduğu söyleniyor. Bilim insanları bu durumu değiştirme yollarını arıyor.



Otoriteye Karşı Durmak

Zorlu bir durumda doğru olan şeyi yaptığımızı düşünürüz. Gerektiğinde patronumuza karşı çıkmak, birine karşı zorbalık uygulandığında karşısına dikilmek, yanlış olduğunu düşündüğümüz bir şeyi yapmayı reddetmek gibi… Tersi yönde baskı olsa bile, içten gelen bir ahlaki pusulanın bizi yönlendirdiğini düşünmek isteriz.

Oysa çoğu insan otoriteye karşı gelme konusunda pek de iyi değildir. Bunun nedenini ortaya koyan yeni araştırmalar, beynimizin bu zorlu durumlarla nasıl başa çıkmaya çalıştığını ortaya koyuyor.

Hollanda Nöroloji Enstitüsü’nden sosyal nörolog Emilie Caspar’ın yaptığı deneylerde, gönüllü denekler birbirine elektrik şoku uyguladı.

Otoriteye karşı durmak

Otoriteye karşı durmak: Şili’nin Santiago kentinde Pinochet darbesinin 43. yıldönümü nedeniyle yapılan protesto gösterisinde polise karşı duran genç kadın

Önce deneklerden 5-10 kuruş gibi cüzi bir para karşılığında bu şoku uygulamaları istendi. Bir deneğe, karşısındaki insana elektrik şoku uygulaması için 60 şans tanındığında bunların yarısında bunu yapmadıkları görüldü. Deneklerin yüzde 5-10’u ise bu 60 şansın hiçbirini kullanmak istemedi.

Daha sonra Caspar deneklerin başında durup şok uygulamalarını istedi. Daha önce bunu hiç yapmamış olanların da şok düğmesine bastığı görüldü.



Deneklerin beyin aktivitesini gösteren taramalarda, Caspar emir verir vermez bu aktivitede değişim görülüyordu. Beyin, yapılan bu eylemin sonuçlarını değerlendirme konusunda daha az beceri gösterir hale geliyordu. Çoğu denekte, eylemlerinin sorumluluğu konusundaki algının gevşediği görülmüştü.

Otoriteye karşı durmak: ABD’de ‘Siyah Hayatlar Önemlidir’ gösterilerinden birinde polise karşı duran kadın

450’yi aşkın denek üzerinde çalıştım

“Sadece üç tanesi emirlere uymayı reddetti. Peki bu insanların diğerlerinden farkı neydi?” diye soruyor Caspar.

Kısmi beyin hasarı geçirmiş hastalar üzerinde yapılan çalışmalar bu soruya da kısmi cevap veriyor. Beynin alın kısmındaki en dış bölümü hasar görmüş insanların genel ortalamaya kıyasla emirlere uymaya çok daha yatkın olduğu görülmüştü.

Amerikalı psikoloji doçenti Erik Asp‘a göre durum şöyle. “Bu insanlar otoriteyi dinlemeye çok yatkınlık gösteriyor ve ondan şüphe duyma yetileri çok daha az gelişkin. Yani yetkili biri sizden bir başkasına zarar vermenizi istiyorsa bunu yapma ihtimaliniz daha yüksek.”

Otoriteye karşı durma bilimsel olduğu kadar felsefi bir sorun olarak da görülüyor.

Otoriteye karşı durmak: Otoriteye karşı durma bilimsel olduğu kadar felsefi bir sorun olarak da görülüyor.

Protesto merkezi

Peki beynin bu bölgesinde ne var ki otoriteye karşı çıkmamızda etkili oluyor?

Bunu yanıtlamak için inancın özelliği ve nörolojik temeline dair felsefi konulara girmek gerekiyor. Bu konuda bilimsel bir konsensüs olmasa da Spinoza modeli etkili görülüyor. Buna göre, yeni bir fikri veya bilgiyi anlamak için beynimizin bir an için bile olsa ona tamamen inanması gerekiyor.

O anın ardından bu yeni bilgiye şüphe veya itirazla yaklaşabilirsiniz. Yani o andan sonra dönüp şüphelenmeye başlarsınız.

Asp’a göre alın korteksi bölgesinde sorunu olan hastalarda bu ikinci aşamada sorun baş gösteriyor. Yani otorite sahibinin söylediğini ikinci kez düşünmek yerine, duyduklarını doğru ve gerçek olarak algılıyorlar.

Alın korteksi eğer otoriteyi sorgulama yeteneğinin merkezi ise sağlıklı insanlarda bu yetiyi güçlendirmenin bir yolu olabilir. Asp, bu bölgenin esnekliğe sahip olduğuna ve değişime uğrayabileceğine, eleştirel düşünmenin en iyi yollarından birinin eğitim olduğuna inanıyor.

Otoriteye karşı durmak

Otoriteye karşı durmak: Ronaldo



Davaya inanç

Davranışları belirleyen ikinci bir etken de var. Chester Üniversitesi’nde psikolog Megan Birney şöyle belirtiyor. Otorite sahibi kişinin bir şey yapmamızı istediğinde bunun bir davaya hizmet edeceği inancına sahip olduğumuzu söylüyor.

Birney, yaptığı bir deneyde, deneklerden ahlaki olarak yanlış olan bir şey yapmaları istendiğinde kaç kişinin itiraz ettiğini ölçmeye çalıştı. Deneklerin gösterilen fotoğraflardaki gruplara olumsuz bir tanım yüklemesi gerekiyordu. Başlangıçta gösterilen Naziler ve Ku Klux Klan gibi gruplar açısından bunu yapmak kolaydı. Ama ardından daha nötr grupların ve aile ve çocukların fotoğrafları gösterildi.

Bu tür zararsız insanlara negatif tanımlarda bulunmanın çoğu insan açısından duygusal olarak rahatsız edici bir durum olması öngörülüyordu. Ve çoğu deneyi bıraktı. Devam edenler ise önemli bir bilimsel araştırmaya katkıda bulundukları inancıyla sonuna kadar devam etmişti.

Amaç için her yol mubahtır anlayışıyla tarih boyunca otoriteye uymanın pekçok olumsuz örneği görüldü.

Otoriteye karşı durmak: Amaç için her yol mubahtır anlayışıyla tarih boyunca otoriteye uymanın pekçok olumsuz örneği görüldü.

Deneyi yarıda bırakanlar daha sonra Birney ile irtibata geçip özür dilemiş. Çalışmayı olumsuz etkilemediklerini umut ettiklerini belirtmiş, işbirliği yapmadıkları için suçluluk duymuşlardı.

“Böyle çatışmalı durumlarda kafanızda çelişkili sesler dolaşır. Bir yanınız onay verirken bir yanınız karşı çıkar. Hangisini daha doğru bulur, kişiliğinize uygun görürseniz o yönde hareket edersiniz,” diyor Birney.

Kişiler kendilerini bir davaya ne kadar yakın hissediyorsa o zaman bu tehlikeli bir hal alabilir.

Mantıksal olarak, bir dönüm noktasına geldiğinizde yaptığınızın çok kötü bir şey olduğunu anlamanız beklenir. Ancak yaptığımız şeyin önemli ve değerli olduğuna inancımız güçlüyse belirsizleşebilir. Yani onun için her şeyi mubah görüyorsak bu nokta belirsizleşebilir ya da hiç ortaya çıkmayabilir.

Otoriteye karşı gelmenin cesaret, özgüven veya inatla ilgisi yoktur.

Burada beyinde gerçekleşen işlemler ve bunların gerçekleştiği bölgeler kendisini göstermeye başlar. Tutumlarımızda çekeceğimiz sınırları belirlemede, bir davaya ne kadar bağlı olduğumuz etkeni önemli rol oynar.

Amerikan askerleri 1968'de Vietnam'da birçok sivilin ölümüne yol açan My Lai katliamını yaptı. Bu tür örnekler, çoğu insanın, emri yerine getirirken doğacak kötü sonuçları değerlendiremediğini gösteriyor.

Otoriteye karşı durmak: Amerikan askerleri 1968’de Vietnam’da birçok sivilin ölümüne yol açan My Lai katliamını yaptı. Bu tür örnekler, çoğu insanın, emri yerine getirirken doğacak kötü sonuçları değerlendiremediğini gösteriyor.



Bu karmaşıklığı göz önünde bulundurduğumuzda, kişinin otoriteye riayet etmeme konusunda kendisini eğitmesi oldukça zor görünüyor. Ancak Caspar böyle bir eğitim programı üzerinde çalışıyor.

“İnsanların direnmesini sağlamayı hedefliyorum. Orduda bile, askerlerin emirlere uyma zorunluluğu olduğu halde, yasal veya ahlaki olmayan emirleri reddetme hakları var. Önemli olan, emirleri yerine getirdikleri için sorumluluk duymayan insanların sorumlulukları konusunda daha fazla düşünmelerini sağlamak” diyor Caspar.

“İnsanların bu tür durumlarda daha fazla sorumluluk hissetmesini sağlayacak şekilde eğitilmesinin yollarını bulmak gerekiyor.”

Serbest Bölge

THY Pilot Alımı Yapacak

THY Pilot alımı yapacak

THY Pilot alımı yapacak. İstanbul Havalimanı’nın açılmasının ardından filosu ve uçtuğu nokta sayısı daha da artacak olan Türk Hava Yolları pilot arayışlarına hız verdi. THY, ikinci pilot aday adayı ilanını Haziran ayında yayınlamayı planladığını duyurdu.



THY Pilot Alımı Yapacak

İstanbul Havalimanı’nın açılması ile beraber filosu ve uçtuğu nokta sayısı daha da artacak olan Türk Hava Yolları THY pilot alımı yapacak.

Kokpit ihtiyacını karşılamak adına THY, yetiştirilmek üzere ikinci pilot aday adayı ilanını Haziran ayında yayınlamayı planladığını duyurdu.THY daha önce de pilot yetkinliklerinin ölçüldüğü CRM sürecinde 2019 öncesinde iki kez olumsuz not alan ikinci pilot aday adaylarının sürece yeniden katılacağını açıklamıştı.

Başvurular THY Kariyer Sitesinden Yapılacak

Pilot adayları, THY pilot alımı için THY kariyer sitesinde yayınlanan ilanlar üzerinden başvuru yaparak seçim sürecine dahil oluyor. Yetiştirilmek üzere ikinci pilot aday adayı programına katılacak olan adaylarda yabancı dil bilgisi, eğitim ve yaş gibi temel gereklilikler aranıyor. Ayrıca, uçuş yeteneğinin yanı sıra; disiplinli, sorumluluk sahibi, dikkatli ve karar verme gibi yetkinlikleri gelişmiş bireyler olması önemseniyor.

Aday adayları tüm şartlarının uygun olması halinde, Türk Hava Yolları bünyesinde yer alan veya Türk Hava Yollarının iş ortağı konumunda olan yurt içi ve yurt dışındaki uçuş eğitim akademilerinde 18-24 ay boyunca teorik ve uygulamalı derslerden oluşan bir programa dâhil oluyor.

Yetiştirilmek üzere ikinci pilot aday adayları, aldıkları eğitim süresince, aynı zamanda THY çalışanı oluyor ve diğer çalışanların yararlandığı tüm hakların yanı sıra eğitim aldıkları lokasyona göre konaklama imkânına da sahip oluyor. Eğitimini başarıyla tamamlayan pilot adayları, ikinci pilot olarak THY filosuna dâhil oluyor.



Daha önceki ilanlarda THY pilot alımı için başvuru için aranan koşullar şöyleydi:

— T.C. vatandaşı olmak veya mavi kart sahibi olmak

— En az önlisans derecesi mezunu (örgün veya açık öğretim) olmak

— 01.01.1983 tarihinden sonra doğmuş olmak

— Boy uzunluğunun 157 cm’den kısa, 195 cm’den uzun olmaması ve beden-kitle endeksine (20-30 aralığında) uygun olmak

— Askerlik hizmetini tamamlamış veya eğitim başlangıç tarihi itibari ile en az 2 yıl tecil ettirebilmeyi taahhüt etmek

— Adli sicil kaydı ve adli sicil arşiv kaydı bulunmamak

— Sağlık durumu uçuşa elverişli olmak

— Başvuru tarihi itibariyle son 2 yıl içinde aşağıda belirtilen İngilizce dil sınavlarının birinden istenen minimum puanı belgelemek,

— TOEFL (IBT): 60 (speaking: min.18)

— IELTS (Akademik veya Genel): 6 (speaking: 6)

Devamını Oku

Serbest Bölge

Büyük ikramiyeyi 14 kez tutturan matematikçinin ‘loto kazanma formülü’

Sayısal loto kazanma formülü bulundu

Sayısal loto kazanma formülü Matematikçi Stefan Mandel tarafından bulundu. Mandel, geliştirdiği formülle lotoda şimdiye kadar farklı ülkelerde 14 kez büyük ikramiyeyi kazandı.

Romanya ve Avustralya vatandaşı olan Mandel’in geliştirdiği yöntemle büyük ikramiyeyi kazanmak teoride mümkün. Ancak bunun için binlerce yatırımcının katkısı gerekiyor.



BBC Türkçe‘nin haberine göre matematikçi, belirlediği altı koşulun yerine getirilmesi halinde 6 büyük ikramiyeden beşini kazanmanın mümkün olduğunu savunuyor.

Sayısal Loto Kazanma Formülü

— Muhtemel kombinasyonların sayısını hesaplayın. Örneğin Milli Piyango tarafından düzenlenen Sayısal Loto’da 1’den 49’a kadar 6 sayı bilinmesi gerekiyor. Bu da toplam 13 milyon 983 bin 816 kombinasyon anlamına geliyor.

— Lotoda büyük ikramiye miktarının bunun en az 3 katı olduğu anı bekleyin. Yani Mandel’in hesaplamalarına göre Türkiye’de bu yöntemi kullanmak için Sayısal Loto’da büyük ikramiyenin 42 milyon TL’ye yaklaşmasını beklemek gerekiyor.

— Her kombinasyon için para yatıracak bir kişi bulun. (Mandel, Virginia lotosu için 2524 yatırımcı bulmuş.)

— Her kombinasyon için loto oynayın ve kuponların çıktısını alın. (Artık bazı ülkelerde buna izin verilmiyor ve kuponun doğrudan bayiden alınması gerekiyor.)

— Kuponları (milyonlarca kupon) loto bayiine götürün.

— İkramiyeyi kazanın. Yatırımcılara paralarını ödemeyi unutmayın. (1987’de 1.3 milyon dolar kazandığı ikramiyeden Mandel’e 97 bin dolar pay kalmış.)

Devamını Oku

Serbest Bölge

Bakanlık ekmeğin iadesi konusunda karar aldı

Bakanlık ekmeğin iadesi konusunda karar aldı

Bakanlık ekmeğin iadesi konusunda karar aldı. Artık marketler aldıkları ekmeğin en fazla yüzde 5’ini iade edebilecek. 1.25’e satılan bir ekmek için iade durumunda fırına 1 lira 5 kuruş ödeyecek.

Bakanlık Ekmeğin iadesi Konusunda Karar Aldı

Ticaret Bakanlığı’nın konu ile ilgili Yönetmeliği Resmi Gazete’de yayımlandı. Buna göre, yönetmeliğin 12/C maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirildi:



“Üreticiye yapılacak ödemeler; 5362 sayılı Kanunun 62’nci maddesi ile 18/5/2004  tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 12’nci maddesi çerçevesinde azami fiyatları tarifeyle belirlenen hızlı tüketim mallarının temini karşılığında üreticiye birim miktar başına yapılacak ödeme tedarikçiler ile büyük mağaza, zincir mağaza bayi işletme ve özel yetkili işletmeler için tarifedeki azami fiyatın yüzde seksen beşinden, bunların dışındaki  perakende işletmeler için ise yüzde sekseninden az olamaz.

Büyük mağaza, zincir mağaza ve tedarikçilerce bir gün içinde  üreticiden teslim alınan birinci fıkra kapsamındaki malların en fazla yüzde beşi satılamadığı gerekçesiyle iade edilebilir.”

Böylece tedarikçiler tarafından üreticiye birim miktar başına yapılacak ödemenin tarifedeki azami fiyatın yüzde 85’inden, büyük mağaza; zincir mağaza, bayi işletme ve özel yetkili işletmeler dışında kalan perakende işletmeler tarafından üreticiye birim miktar başına yapılacak ödemenin ise tarifedeki azami fiyatın yüzde 80’inden az olamayacağı hükme bağlanmıştır.

Bu düzenleme çerçevesinde örneğin tarife ile azami fiyatı 1 TL olarak belirlenen ekmekte üreticiye tedarikçilerce 85 kuruş; bakkallar gibi küçük işletmelerce 80 kuruştan daha az ödeme yapılmasının önüne geçilmiştir.

Devamını Oku

Trendler